- сентябрь 19, 2025
Экологиялық Кодекс және төлемдер
Қоршаған ортаға теріс әсер еткені үшін төлем ҚР Экологиялық кодексінің 126-бабы 1-тармақшасына сәйкес алынады. Төлем қоршаған ортаға келесі әсер түрлері үшін алынады:
- атмосфералық ауаға ластаушы заттардың шығарындылары;
- ластаушы заттардың төгінділері;
- қалдықтарды көму;
- күкіртті ашық түрде күкірт карталарында орналастыру.
Төлем төлеушілер
Төлемді объектінің операторы төлейді, мысалы, автокөлік бойынша – оның иесі. Төлем мөлшерлемелері ҚР Салық кодексінде белгіленген.
Экологиялық кодекстің 12-бабы 1-тармағына сәйкес, қоршаған ортаға әсер ету деңгейі мен тәуекеліне байланысты объектілер 4 санатқа бөлінеді:
- I санат – қоршаған ортаға елеулі теріс әсер ететін объектілер;
- II санат – қоршаған ортаға орташа теріс әсер ететін объектілер;
- III санат – қоршаған ортаға шамалы теріс әсер ететін объектілер;
- IV санат – қоршаған ортаға ең аз теріс әсер ететін объектілер.
Эмиссия нормативтері
Экологиялық кодекстің 39-бабында «эмиссия нормативтері» ұғымы берілген, яғни экологиялық рұқсатта көрсетілген, рұқсат етілген шығарындылардың шекті сандық және сапалық көлемі. III және IV санаттағы объектілер үшін эмиссия нормативтері белгіленбейді.
Төлемді есептеу
ҚР Салық кодексінің 574-бабы 1-тармағына сәйкес, төлем төлеушілер – I, II және III санаттағы объектілердің операторлары. Салық салу объектісі – қоршаған ортаға нақты келтірілген теріс әсер көлемі. Объект операторы төлем сомасын мөлшерлемелер мен коэффициенттерді қолдана отырып есептейді.
IV санаттағы объектілердің операторлары қоршаған ортаға теріс әсер еткені үшін төлем төлеушілер болып табылмайды және 870.00 нысаны бойынша салық есептілігін тапсырмайды.
Жылжымалы ластау көздері
Атмосфералық ауаны ластайтындар, соның ішінде жылжымалы ластау көздері (автокөліктер) үшін ерекше шарттар көзделген. Экологиялық кодекстің 202-бабы 17-тармағына сәйкес, жылжымалы ластау көздері үшін рұқсат етілген шығарындылардың нормативтері белгіленбейді. Яғни, нақты шығарындылар көлемі аз болса да, қоршаған ортаға теріс әсер үшін төлемді міндетті түрде төлеу қажет.
Төлем мерзімі
Төлемді есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 25-іне дейін төлеу керек (мысалы, 2025 жылдың II тоқсаны үшін – 25.08.2025 ж. дейін). Ал декларацияны есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-іне дейін тапсыру қажет (яғни 15.08.2025 ж. дейін).
Автокөліктер бойынша, шығарындылар көлемі аз және төлем сомасы 100 АЕК-тен аспаса да, жылжымалы ластау көздері үшін қоршаған ортаға теріс әсерге төлем төленеді және 870.00 нысаны бойынша есептілік тапсылады, объект санатына қарамастан. IV санаттағы өзге объектілер бойынша есептілік тапсырылмайды.