Официальное трудоустройство сотрудников в ИП и ТОО: требования и обязательства работодателя

Ресми түрде қызметкерлерді жұмысқа қабылдау жеке кәсіпкерлер (ИП) мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер (ТОО) үшін маңызды процесс болып табылады. Бұл процесс жұмыс берушіге жалақыны дұрыс есептеу, салықтар мен әлеуметтік аударымдарды аудару, сондай-ақ кадрлық құжаттарды рәсімдеу бойынша міндеттер жүктейді. Төменде қызметкерді ресми түрде жұмысқа қабылдау үшін қажетті құжаттар мен талаптар қарастырылады.

ИП және ТОО-да қызметкерді ресми жұмысқа қабылдаудың нұсқалары

ИП және ТОО-да қызметкерлерді ресми түрде қабылдаудың екі негізгі нұсқасы бар:

1. Еңбек шартына қол қою;
2. Граждандық-құқықтық келісім-шарт (ГПХ) жасау.

ГПХ келісімі, әдетте, бір реттік немесе жобалық жұмыс үшін қолданылады, оның мерзімі шектелген. Мұндай келісімдер Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен реттеледі.

Еңбек шарты мен ГПХ келісімінің айырмашылығы

Еңбек шарты ұзақ мерзімді міндеттерді орындау үшін жасалады, ал ГПХ келісімі әлеуметтік міндеттемелерді жүктемейді. Еңбек шарты бойынша қызметкерлердің құқықтары мен жұмыс беруші тарапынан кепілдіктер сақталуы тиіс:

• Жұмыс уақытын сақтау (аптасына 40 сағаттан аспау);
• Жалақыны айына кемінде екі рет төлеу;
• Дәрігерлік анықтамаларды төлеу;
• Еңбек демалысын беру;
• Жұмыс күнінде кепілді үзіліс;
• Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы.

ГПХ келісімі бойынша еңбек кітапшасына жазба енгізілмейді, ал еңбек шарты бойынша қызметкердің жұмысы туралы мәлімет еңбек кітапшасына енгізіледі.

ИП-де қызметкерлерді ресми қабылдаудың ерекшеліктері

ИП қызметкерлерді ресми қабылдағанда салық режиміне қойылатын талаптарды ескеруі керек:

• Упрощенка режимінде ИП 30 қызметкерден аспайтын қызметкерлерді жұмысқа қабылдай алады;
• Арнайы режимде (фиксированный вычет) – 50 қызметкерге дейін;
• Патент бойынша ИП қызметкерлерді ресми түрде қабылдай алмайды.

Кәсіпкер кадрлық құжаттаманы өзі жүргізе алады немесе маман қызметін пайдалана алады.

ТОО-де қызметкерлерді ресми қабылдаудың ерекшелігі

ТОО-де қызметкерлерді қабылдау принципі ИП-дегідей. Арнайы режимге жататын ТОО-да қызметкерлер саны бойынша шектеулер ИП-ге ұқсас, ал ОУР бойынша қызметкерлер санына шектеу жоқ.

Жұмыс берушінің міндеттері

Еңбек шарты бойынша қызметкерді қабылдау үшін жұмыс беруші келесі әрекеттерді орындауы тиіс:

1. Штаттық кестені бекіту;
2. Қызметкерден жазбаша өтініш қабылдау;
3. Қажетті құжаттарды сұрау (жеке куәлік, әскери билет, диплом, еңбек кітапшасы);
4. Еңбек шартын жасау;
5. Материалдық жауапкершілік шарты болса, оны жасау;
6. Қабылдау туралы бұйрық шығару;
7. Қызметкерді ішкі тәртіп ережелерімен таныстыру;
8. Еңбек кітапшасына жазба енгізу;
9. Параллельді жұмыс орнында стандартты салық шегеріміне өтініш қабылдау.

Сұрауға болатын құжаттар ҚР Еңбек кодексінің 32-бабында көрсетілген, соның ішінде:

• Жеке куәлік, паспорт;
• Шетелдіктер үшін тұруға рұқсат;
• Диплом;
• Еңбек кітапшасы;
• Медициналық анықтама.

Салықтар мен аударымдар

ГПХ бойынша тартылған маман үшін:

• ЖЗҚ – 10%;
• ЖТС – 10%;
• МӘМС – 2%;
• СО – 5%.

Еңбек шарты бойынша штаттық қызметкер үшін:

• ЖТС – 10%;
• ЖЗҚ – 10%;
• ЖЗҚР – 2,5%;
• СО – 5%;
• ОСМС – 3%;
• МӘМС – 2%.

Усталған салықтар мен әлеуметтік аударымдар бюджетке аударылып, салық декларацияларында көрсетілуі тиіс.